Памер шрыфту
A- A+
Iнтэрвал памiж лiтарамі
Каляровая схема
A A A A
Дадаткова

Дзесяцібальная сістэма ацэнкі

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь

НАЦЫЯНАЛЬНЫ ІНСТЫТУТ АДУКАЦЫІ

Дзесяцібальная сістэма ацэнкі

вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў

ва ўстановах, якія забяспечваюць атрыманне

агульнай сярэдняй адукацыі

агульныя палажэнні

1. У адпаведнасці з Законам "Аб адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь" (у рэдакцыі Закона ад 19 сакавiка 2002 г. № 95-3), Правіламі атэстацыі, пераводу, арганiзацыi выпускных экзаменаў i выпуску вучняў устаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі (у рэдакцыі пастановы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 1 лістапад 2002 № 49) ва ўстановах, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, праводзіцца атэстацыя якія навучаюцца ў мэтах вызначэння ўзроўню засваення вучэбнага матэрыялу за пэўны перыяд навучання.

Ўсталёўваюцца бягучая, прамежкавая і выніковая атэстацыі навучэнцаў. Атэстацыя можа ажыццяўляцца ў вуснай, пісьмовай і практычнай формах.

Парадак атэстацыі, пераводу, арганiзацыi выпускных экзаменаў i выпуску вучняў устаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, вызначаецца адпаведнымі Правіламі, зацверджанымі Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь.

2. Атэстацыя па кожным вучэбным прадмеце ажыццяўляецца ў адпаведнасці з нормамі ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў.

Вынікі вучэбнай дзейнасці вучняў ацэньваюцца ў балах па 10-бальнай шкале адзнак: 1 (адзін), 2 (два), 3 (тры), 4 (чатыры), 5 (пяць), 6 (шэсць), 7 (сем), 8 (восем), 9 (дзевяць), 10 (дзесяць).

Адзнака "0" (нуль) выстаўляецца пры адсутнасці вынікаў вучэбнай дзейнасці вучня на момант атэстацыі.

3. Ацэначны дзейнасць заключаецца ў вызначэнні ступені выканання (рашэння) навучэнцамі задач, пастаўленых перад імі ў працэсе навучання, на падставе супастаўлення рэальных вынікаў іх вучэбнай дзейнасці з планаванымі мэтамі, патрабаваннямi вучэбных праграм, адукацыйных стандартаў.

Колькасным паказчыкам ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў з'яўляецца адзнака.

Адзнака - гэта вынік працэсу ацэньвання, яго ўмоўна-фармальнае (знакавая) выраз у балах.

4. 10-бальную сістэму ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў ўтвараюць ўзаемазвязаныя і ўзаемаабумоўленыя віды, формы, метады кантролю, з дапамогай якіх у адпаведнасці з усталяванымі правіламі, патрабаваннямі і нормамі вызначаюцца вынікі вучэбнай дзейнасці вучняў і ажыццяўляецца іх атэстацыя.

5. Асноўнымі функцыямі 10-бальнай сістэмы ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў з'яўляюцца:

адукацыйная, арыентуюць педагога на выкарыстанне разнастайных формаў, метадаў і сродкаў кантролю вынікаў навучання, якія садзейнічаюць прасоўванню навучэнцаў да дасягнення больш высокіх узроўняў засваення вучэбнага матэрыялу;

стымулюючая, якая складаецца ва ўсталяванні дынамікі дасягненняў вучняў у засваенні ведаў, характару пазнавальнай дзейнасці і развіцці індывідуальных якасцяў і уласцівасцяў асобы на ўсіх этапах вучэбнай дзейнасці;

дыягнастычная, якая забяспечвае аналіз, аператыўна-функцыянальнае рэгуляванне і карэкцыю адукацыйнага працэсу і вучэбнай дзейнасці;

якая кантралюе, якая выяўляецца ў вызначэнні ўзроўню засваення вучэбнага матэрыялу пры розных відах кантролю і атэстацыі навучэнцаў;

сацыяльная, якая праяўляецца ў дыферэнцыяваным падыходзе да ажыццяўлення кантролю і ацэнцы вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў з улікам іх індывідуальных магчымасцяў і патрэбаў у адпаведнасці з сацыяльным заказам грамадства і дзяржавы.

6. Для ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў вылучаецца пяць узроўняў засваення вучэбнага матэрыялу.

Першы ўзровень (нізкі) - дзеянні на пазнаванне, распазнаванне і распазнаванне паняццяў (аб'ектаў вывучэння).

Другі ўзровень (здавальняючы) - дзеянні па прайграванні навучальнага матэрыялу (аб'ектаў вывучэння) на ўзроўні памяці.

Трэці ўзровень (сярэдні) - дзеянні па прайграванні навучальнага матэрыялу (аб'ектаў вывучэння) на ўзроўні разумення; апісанне і аналіз дзеянняў з аб'ектамі вывучэння.

Чацвёрты ўзровень (дастатковы) - дзеянні па ўжыванні ведаў у знаёмай сітуацыі па ўзоры; тлумачэнне сутнасці аб'ектаў вывучэння; выкананне дзеянняў з выразна пазначанымі правіламі; прымяненне ведаў на аснове абагульненага алгарытму для вырашэння новай вучэбнай задачы.

Пяты ўзровень (высокі) - дзеянні па ўжыванні ведаў у незнаёмых, нестандартных сітуацыях для вырашэння якасна новых задач; самастойныя дзеянні па апісанні, тлумачэнню і пераўтварэнню аб'ектаў вывучэння.

7. Устаноўленыя ўзроўні засваення вучэбнага матэрыялу ў мэтах ажыццяўлення кантрольна-ацэначнай дзейнасці суадносяцца з асноўнымі функцыямі навучальнага працэсу - распазнання, апісання, тлумачэнні і пераўтварэнні рэальных і ідэальных аб'ектаў вывучэння.

Асноўныя вынікі вучэбнай дзейнасці вучняў па распазнанні аб'ектаў вывучэння, прад'яўленых ў гатовым выглядзе, выяўляюцца ў іх пазнаванні, выяўленні, апазнанні, адрозніванні па істотным прыкметах і ўласцівасцям і могуць быць выяўленыя славесна, вобразна, у дзеянні.

Авалоданне функцыяй апісання праяўляецца ў прайграванні навучэнцамі асобных бакоў засвойваць змест, сувязяў паміж яго рознымі аб'ектамі і на гэтай аснове ажыццяўляецца іх пералік, парадкаванне, групоўка, класіфікацыя і дэманстрацыя шляхам апавядання, аповеду, выканання практыкаванняў, задач і заданняў па вядомых правілах або узоры. Апісанне як функцыя навучальнага працэсу ўключае і шырокае кола відаў вучэбнай дзейнасці, якія абапіраюцца на разумовыя аперацыі назірання, параўнання, аналізу і сінтэзу.

Функцыя тлумачэння заключаецца ў раскрыцці сутнасці аб'екта вывучэння, патрабуе ад навучэнцаў яго папярэдняга апісання і выяўляецца ва ўсталяванні і абгрунтаванні заканамерных сувязяў і адносін, фармуляванні сцвярджэнняў, дэманстрацыі доказаў шляхам довадаў і аргумэнтаў, лагічных высноў, выканання розных заданняў на аснове вядомых правілаў, прадпісанняў, схем , алгарытмаў.

Засваенне вучнямі працэдуры тлумачэння сведчыць аб тым, што яны ўмеюць прымяняць раней засвоеныя веды, карыстацца рознымі крыніцамі ведаў і прымяняць іх змест для вырашэння пазнавальных і вучэбных задач, афармлення вынікаў працы - валодаюць і аперуюць праграмным вучэбным матэрыялам у знаёмай сітуацыі.

Сфарміраванасць преобразовательной функцыі выяўляецца ў валоданні і апераванні навучэнцамі засвоеных навучальным матэрыялам як на аснове зададзеных умоў, арыенціраў, вядомых правілаў і прадпісанняў, так і ў самастойным канструяванні новых спосабаў вырашэння вучэбных задач, перайначанай аб'екта вывучэння, пабудове алгарытмаў для выканання заданняў, атрыманні практычных вынікаў, звязаных з канкрэтнай сітуацыяй, ступень знаёмства з якой можа быць рознай.

8. Асноўнымі паказчыкамі адпаведнасці вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў усталяваным ўзроўнях засваення вучэбнага матэрыялу выступаюць разумовыя, словамі-лагічныя, знакавыя і прадметныя дзеянні і аперацыі па распазнанні, апісанні, тлумачэнню і пераўтварэнню рэальных і ідэальных аб'ектаў вывучэння.

Пры гэтым распазнаванне, прайграванне праграмнага вучэбнага матэрыялу, валоданне і апераванне ім у знаёмай і незнаёмай сітуацыях характарызуюцца паўнатой, ўсведамленне, сістэмнасцю, трываласцю, мабільнасцю ведаў, а таксама ступенню пазнавальнай самастойнасці вучняў у выкананні вучэбных задач.

9. Устаноўленыя ўзроўні характарызуюць ступень засваення ведаў, развіцця разумовых і практычных дзеянняў, агульнавучэбных, спецыяльных прадметных і іншых уменняў, пазнавальнай самастойнасці вучняў.

На кожным з узроўняў ажыццяўляецца градацыя адзнак па два балы па нарастаючым ад 1 да 10баллов ў выглядзе 10-бальнай шкалы ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў (табл.1).

На падставе прадстаўленай 10-бальнай шкалы ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў ўсталёўваюцца адпаведныя нормы ацэнкі па ўсіх прадметах.

табліца 1

Дзесяцібальная шкала ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў

Балы Паказчыкі ацэнкі

1 Пазнаванне асобных аб'ектаў вывучэння праграмнага вучэбнага матэрыялу, прад'яўленых ў гатовым выглядзе (фактаў, тэрмінаў, з'яў, інструктыўных указанняў, дзеянняў і г.д.)

2 Адрозненне аб'ектаў вывучэння праграмнага вучэбнага матэрыялу, прад'яўленых у гатовым выглядзе, і ажыццяўленне адпаведных практычных дзеянняў

3 Прайграванне часткі праграмнага вучэбнага матэрыялу па памяці (фрагментарны пераказ і пералік аб'ектаў вывучэння), ажыццяўленне разумовых і практычных дзеянняў па ўзоры

4 Прайграванне большай частцы праграмнага вучэбнага матэрыялу па памяці (азначэнняў, апісанне ў вуснай або пісьмовай формах аб'ектаў вывучэння з указаннем агульных і адметных знешніх прыкмет без іх тлумачэнні), ажыццяўленне разумовых і практычных дзеянняў па ўзоры

5 Усвядомленае прайграванне значнай часткі праграмнага вучэбнага матэрыялу (апісанне аб'ектаў вывучэння з указаннем агульных і адметных істотных прыкмет без іх тлумачэнні), ажыццяўленне разумовых і практычных дзеянняў па вядомых правілах або узоры

6 Усвядомленае прайграванне ў поўным аб'ёме праграмнага вучэбнага матэрыялу (апісанне аб'ектаў вывучэння з элементамі тлумачэння, якія расчыняюць структурныя сувязі і адносіны), прымяненне ведаў у знаёмай сітуацыі па ўзоры шляхам выканання вусных, пісьмовых або практычных практыкаванняў, задач, заданняў

7 Валоданне праграмным вучэбным матэрыялам у знаёмай сітуацыі (апісанне і тлумачэнне аб'ектаў вывучэння, выяўленне і абгрунтаванне заканамерных сувязяў, прывядзенне прыкладаў з практыкі, выкананне практыкаванняў задач і заданняў па ўзоры, на аснове прадпісанняў)

8 Валоданне і апераванне праграмным вучэбным матэрыялам у знаёмай сітуацыі (разгорнутае апісанне і тлумачэнне аб'ектаў вывучэння, раскрыццё сутнасці, абгрунтаванне і доказ, пацверджанне аргументамі і фактамі, фармуляванне высноў, самастойнае выкананне заданняў)

9 Апераванне праграмным вучэбным матэрыялам у часткова змененай сітуацыі (ужыванне навучальнага матэрыялу як на аснове вядомых правілаў, прадпісанняў, так і пошук новага веды, спосабу рашэння вучэбных задач, вылучэнне здагадак і гіпотэз, наяўнасць дзеянняў і аперацый творчага характару пры выкананні заданняў)

10 Вольнае апераванне праграмным вучэбным матэрыялам, прымяненне ведаў і ўменняў у незнаёмай сітуацыі (самастойныя дзеянні па апісанні, тлумачэнню аб'ектаў вывучэння, фармуляванні правілаў, пабудове алгарытмаў для выканання заданняў, дэманстрацыя рацыянальных спосабаў вырашэння задач, выкананне творчых работ і заданняў)

10. Атэстацыя ажыццяўляецца па выніках вучэбнай дзейнасці вучняў з дапамогай кантролю ўзроўню засваення вучэбнага матэрыялу па прадмеце.

Кантроль у педагагічным працэсе разглядаецца як працэдура ацэначнай дзейнасці, якая ўключае ў сябе дзеянні з выкарыстаннем разнастайных педагагічных мер і метадаў вымярэнняў па атрыманні інфармацыі аб ходзе і выніках навучання.

Ўсталёўваюцца асноўныя віды кантролю вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў: Паўрочны, тэматычны, прамежкавы, выніковы.

11. Асноўныя віды кантролю вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў ажыццяўляюцца ў вуснай, пісьмовай, практычнай формах і ў іх спалучэнні. Выбар формы кантролю залежыць ад зместу і спецыфікі матэрыялу вучэбнага прадмета, колькасці гадзін, якія адводзяцца на яе вывучэнне, этапу навучання і планаваных вынікаў, узроставых і індывідуальных асаблівасцей вучняў.

12. У залежнасці ад выгляду кантролю, этапу навучання і зададзеных мэтаў вызначаюцца метады, з дапамогай якіх тая ці іншая форма кантролю дазваляе атрымаць найбольш аб'ектыўную інфармацыю аб якасці працэсу і выніках вучэбнай дзейнасці вучняў: гутарка, апытанне, назіранне, самастойныя і кантрольныя работы, дыдактычныя тэсты, лабараторныя і практычныя работы, дыктоўкі, сачыненні, рэфераты, залікі, экзамены і інш.

13. Паўрочны кантроль вучэбнай дзейнасці вучняў праводзіцца з мэтай праверкі засваення навучэнцамі праграмнага матэрыялу. Ён мае стымулюючае, выхаваўчую і карэктуе значэнне.

Пры ажыццяўленні пазаняткавага кантролю важным з'яўляецца ацэньванне працэсу вучэбнай дзейнасці вучняў, іх разумовых аперацый, пазнавальных і агульнавучэбных уменняў, выкарыстання імі рацыянальных спосабаў выканання задання з улікам праявы цікавасці да вучэння, імкнення да дасягнення пастаўленай мэты, валявых намаганняў і іншых індывідуальных і асобасных якасцяў. Настаўнік нароўні з зададзенымі патрабаваннямі ўлічвае і папярэднія дасягненні вучняў.

Выстаўляю пры паўрочнаму кантролі адзнака ў абавязковым парадку павінна насіць інтэгральны характар як паказчык, у сукупнасці адлюстроўвае і характарызуе вынікі вучэбнай дзейнасці навучэнца.

Пры ўмове засваення навучэнцамі вучэбнага матэрыялу ў адпаведнасці з мэтамі, пастаўленымі на ўроку, вынікі іх вучэбнай дзейнасці ацэньваюцца адзнакамі ад 1 да 10 балаў ўключна.

14. Тэматычны кантроль праводзіцца для праверкі ступені засваення навучэнцамі вучэбнага матэрыялу пэўнай тэмы праграмы.

Пры тэматычным кантролі патрабаванні да ацэнкі вынікаў вучэбнай дзейнасці вучняў узрастаюць, паколькі ў дадзеным выпадку гаворка ідзе аб ацэнцы вынікаў адносна завершанага этапу навучання.

У залежнасці ад спецыфікі прадмета, вучэбнай праграмы вызначаюцца колькасць вымярэнняў, вусная, пісьмовая, практычная ці камбінаваная формы і найбольш мэтазгодныя метады праверкі.

Колькасць абавязковых кантрольных работ для ажыццяўлення тэматычнага кантролю усталёўваецца Адзіны моўны рэжым установы агульнай сярэдняй адукацыі, якое зацвярджаецца Міністэрствам адукацыі.

Вынікі тэматычнага кантролю з'яўляюцца вызначальнымі пры выстаўленні адзнакі за вучэбную чвэрць.

15. Прамежкавы кантроль ажыццяўляецца з мэтай праверкі ўзроўню засваення навучэнцамі вучэбнага матэрыялу за працяглы перыяд часу і пры неабходнасці можа праводзіцца ў канцы чвэрці (трыместра або паўгоддзя) у адпаведнасці з патрабаваннямі Адзінага маўленчага рэжыму установы агульнай сярэдняй адукацыі.

16. Выстаўленне адзнакі за чвэрць (трыместр або паўгоддзе) ажыццяўляецца на аснове вынікаў тэматычнага і прамежкавага кантролю з улікам пераважна або найвышэйшага (па меркаванні настаўніка) пазаняткавага бала як сярэдняе арыфметычнае адзнак. Пры гэтым ўлічваецца дынаміка індывідуальных вучэбных дасягненняў вучня на канец чвэрці (трыместра або паўгоддзя).

Па вучэбных прадметах, на вывучэнне якіх адводзіцца па адной гадзіне ў тыдзень, адзнака можа выстаўляцца за трыместр або паўгоддзе.

17. Правядзенне выніковага кантролю, ажыццяўляецца ў адпаведнасці з патрабаваннямі Адзінага маўленчага рэжыму установы агульнай сярэдняй адукацыі, Правіламі атэстацыі, пераводу, арганiзацыi выпускных экзаменаў i выпуску вучняў устаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі.

18. Гадавая адзнака выстаўляецца як сярэдняе арыфметычнае адзнак па чвэрцях (трыместрах, паўгоддзях) з улікам дынамікі індывідуальных вучэбных дасягненняў вучняў на канец навучальнага года.

19. Выніковая адзнака вучням выпускных класаў па тых прадметах, якія выносяцца на выпускныя экзамены, выстаўляецца на аснове гадавых i экзаменацыйных адзнак у адпаведнасці з Правіламі атэстацыі, пераводу, арганiзацыi выпускных экзаменаў i выпуску вучняў устаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі.

20. Вынікі вучэбнай дзейнасці вучняў ацэньваюцца ад самага нізкага да самоговысокого бала незалежна ад віду кантролю і ўзроўню вывучэння вучэбных прадметаў (базавы, павышаны ці паглыблены).

 

Инструктивно- методичесие лісты па прадметах можна знайсці на сайце: WWW. adu.by

Раздзелы сайта